Bębny zwrotne

Bęben zwrotny znajduje się na końcu załadowczym przenośnika – w miejscu, gdzie materiał jest podawany na taśmę. Jego podstawowe funkcje to podparcie powracającej taśmy, ustalenie początkowego opasania taśmy oraz utrzymanie prawidłowego napięcia i prowadzenia taśmy na końcu podawczym. W przeciwieństwie do bębna napędowego bęben zwrotny nie przenosi momentu obrotowego; jedynie przekierowuje taśmę z cięgna zwrotnego na cięgno nośne, podpierając taśmę pod obciążeniem podawanego materiału.

Minimalna średnica bębna zwrotnego określana jest na podstawie rodzaju rdzenia taśmy (EP, NN lub linki stalowe) oraz klasy wytrzymałości, zgodnie z normami ISO/DIN. Zastosowanie bębna o średnicy mniejszej niż minimalna powoduje nadmierne naprężenia gnące w rdzeniu taśmy przy każdym obrocie, prowadząc do przedwczesnego rozwarstwienia lub zmęczenia przekładek. Bęben zwrotny jest zazwyczaj mniejszy niż bęben napędowy, ale nadal musi spełniać wymóg minimalnej średnicy dla konkretnie wybranej taśmy.

Bębny skrzydełkowe stosuje się, gdy problemem jest wynoszenie materiału – szczególnie przy materiałach mokrych, kleistych lub drobnoziarnistych, które przywierają do spodu taśmy. Otwarta konstrukcja skrzydełkowa pozwala materiałowi uwięzionemu między taśmą a bębnem wypadać przez szczeliny między skrzydełkami, zamiast gromadzić się na powierzchni płaszcza. Bez tego gromadzenie się materiału powoduje nierównomierne obciążenie taśmy, przyspieszone zużycie taśmy oraz problemy z prowadzeniem. Bębny skrzydełkowe powodują wyższe dynamiczne obciążenie taśmy i powinny być odpowiednio dobrane.

Większość zespołów bębnów zwrotnych wyposażona jest w szczelinowe ramy napinające lub śrubowe mechanizmy napinające, które umożliwiają boczną regulację położenia bębna. Lekkie przechylenie bębna zwrotnego – uniesienie jednego końca – powoduje migrację taśmy w stronę niższego końca, co można wykorzystać do korekcji przewlekłego prowadzenia taśmy poza osią. Korekty prowadzenia powinny jednak najpierw być rozwiązywane poprzez ustawienie zestawów krążnikowych i sprawdzenie wyrównania załadunku. Skośne ustawienie bębna jest ostatecznością i musi być wprowadzane stopniowo, małymi krokami.

Łożyska bębnów zwrotnych są zazwyczaj projektowane na trwałość L10 wynoszącą 30 000–50 000 godzin w warunkach znamionowych, w zależności od doboru łożyska i sposobu montażu. Ponieważ bęben zwrotny pracuje w strefie załadunku – gdzie drgania taśmy, obciążenia udarowe i rozsypywanie materiału są największe – uszczelnienia łożysk i ochrona oprawy są szczególnie ważne. Wnikanie zanieczyszczeń jest główną przyczyną przedwczesnych awarii łożysk w bębnach zwrotnych, dlatego zaleca się uszczelnienia labiryntowe i regularne smarowanie.

Bębny zwrotne wymagają okresowej kontroli powierzchni płaszcza pod kątem gromadzenia się materiału lub zużycia, ponownego smarowania lub wymiany łożysk, kontroli stanu uszczelnień oraz weryfikacji współosiowości wału. Bębny skrzydełkowe należy kontrolować pod kątem pękniętych lub zużytych segmentów skrzydełek. Bębny zwrotne w środowiskach zabrudzonych należy sprawdzać częściej – szczególnie po większych zdarzeniach rozsypania materiału. Mechanizm napinający powinien być smarowany i sprawdzany pod kątem prawidłowego napięcia taśmy, ponieważ luźna taśma na końcu zwrotnym jest częstą przyczyną złego prowadzenia i rozsypywania.